blank

Pardon, Bir Adım Geri Gidebilir Misiniz?

Koronavirüs hastalığı sebebiyle bir çoğumuzun hayatına yeni bir “sosyal mesafe” terimi girdi. Kişilerin birbirleri ile iletişim kurarken “sosyal mesafeleri”ni korumaları, koronavirüs hastalığının yayılmasını önlemek için alınabilecek kişisel önlemlerin başında geliyor. Peki nedir bu sosyal mesafe?

Sosyal mesafe, “Kişisel alan” olarak da adlandırılabileceği gibi “Kişinin diğer insanlarla olan fiziksel mesafesi” olarak da tanımlanabilir. Mesafe, en basit haliyle fiziksel veya iletişimsel bir kaçınma mekanizmasıdır.

Mahrem alan ya da kişisel alan; kişilerarası ilişkilerin, yüz yüze etkileşimde bulunan insanların birbirlerinden fiziksel uzaklıkları ya da birbirlerine göre konumlarını olarak tanımlanabilir.

Amerikalı Antropolog Edward T. Hall’un yaptığı araştırma sonucunda kişiler arası mesafeleri dörde ayırmıştır.

Mahrem Alan olarak adlandırdığımız alan çekirdek aile üyeleri ya da eşimiz/sevgilimiz gibi çok yakınlarımızın girebileceği alan mesafesidir. Mahrem alan kırk beş santim ve altı bir mesafede, bizim izin verdiğimiz kişilerin yaklaşabileceği, aksi durumda rahatsızlık hissedeceğimiz bir alan mesafedir.

Kişisel alan ise diğer aile üyelerimiz ve arkadaşlarımızı da içine alan yüz yirmi santimlik bir yakınlık mesafesini ve iyi arkadaşlık ilişkilerini kapsar.

Sosyal alanda ise tanıdık yüzlerin ya da tanımadık, anlık yakınlıkların iletişimi söz konusudur. Toplantılarda, davetlerde ya da bir para alışverişi esnasında yaratılan bir metre ile iki buçuk metreye kadar olan alan mesafesi, sosyal alana örnek olarak verilebilir.

Genel alan ise toplu alanları kapsayan, insanların birbirleri ile diyaloglarının mesafesi olarak kabul edilmekte ve kişilere fiziksel olarak 3,6 metre mesafeden uzak olan bir alanı kapsar.

Şimdi alışveriş ve banka kuyruklarını, kullandığımız toplu taşıma ve asansörleri düşünelim. Mahrem ve kişisel alanımız iznimiz dışında bir yakınlık içeriyor değil mi? Bu yakınlığın kendimizi rahatsız hissettirdiğini çoğumuz söyleyebiliriz ve fiziksel olmasa da bu yakınlığın sorun haline gelmemesi için görünmez bir engel oluşturur ve göz temasından kaçınırız.

blank

Bu yazılı bir kural olmasa da insanlar birbirlerinden mesafeli dururlar. Yurtdışına çıktıysanız, hele ki bir süre yurtdışında yaşadıysanız bahsedilen sosyal norma çok içten bir şekilde uyulduğunu, buna uymaz ve ihlal ederseniz “Bir adım geriye gidebilir misiniz?”, “Çok yakınsınız, biraz uzaklaşır mısınız?” gibi uyarılar alabildiğinizi de belirtelim. Türkiye’de daha önce bu alana hassasiyet gösterilmediğini söylemek sanıyorum yanlış olmayacaktır. Siz de bir kuyrukta sıra bekliyorken sanki önümüzdeki kişiye yaklaşmak işlemi hızlandıracak gibi – belki psikolojik olarak evet – düşünüyor ve saygısızca sınırları ihlal ediyor olabilirsiniz /sınırlarımız ihlal ediliyor olabilir.

Umuyorum ki yaratılan bu farkındalık bir sosyal alışkanlığa dönüşür ve sosyal sınırlarımızın var olduğunu ve saygıyı hak ettiğini daima hatırlarız.

Sağlıkla ve evde kalın..